Wie funktioniert die 3. Deklination?
Dieses Video ist in Arbeit. Abonnieren, dann verpasst du es nicht.
In der 3. Deklination zeigt der Genitiv Singular auf -is den Stamm, nicht der Nominativ: rex, regis hat den Stamm reg-, darum heißt der Akkusativ regem. An diesen Stamm hängst du die Endungen. Die i-Deklination hat im Genitiv Plural -ium (urbium), Neutra wie corpus haben Nominativ gleich Akkusativ und im Plural -a (corpora).
Das Wichtigste zum Nachlesen
1 Min. Lesen
Der Stamm steckt im Genitiv
Zur 3. Deklination gehören Wörter, deren Nominativ ganz verschieden aussieht: rex, corpus, urbs, homo, nomen. Ihr Stamm zeigt sich erst im Genitiv Singular auf -is: rex, regis – Stamm reg-. An diesen Stamm hängst du die Endungen. Die konsonantische Deklination hat im Genitiv Plural -um (regum), die i-Deklination -ium (urbium). Neutra haben Nominativ gleich Akkusativ und im Plural -a (corpora).
Drei Muster der 3. Deklination
| Kasus | rex, regis m. | corpus, corporis n. | urbs, urbis f. (i-Dekl.) |
|---|---|---|---|
| Nom. Sg. | rex | corpus | urbs |
| Gen. Sg. | regis | corporis | urbis |
| Dat. Sg. | regi | corpori | urbi |
| Akk. Sg. | regem | corpus | urbem |
| Abl. Sg. | rege | corpore | urbe |
| Nom. Pl. | reges | corpora | urbes |
| Gen. Pl. | regum | corporum | urbium |
| Dat. Pl. | regibus | corporibus | urbibus |
| Akk. Pl. | reges | corpora | urbes |
| Abl. Pl. | regibus | corporibus | urbibus |
Den Stamm am Genitiv ablesen
| Nominativ | Genitiv | Stamm |
|---|---|---|
| rex | regis | reg- |
| homo | hominis | homin- |
| nomen | nominis | nomin- |
| tempus | temporis | tempor- |
Genus – Faustregeln
| Endung | Genus | Beispiel |
|---|---|---|
| -or | m. | labor |
| -tas, -io | f. | libertas, natio |
| -men | n. | nomen |
| -us (Gen. -oris) | n. | corpus, genus |
| -e, -al | n. | mare, animal |
Wann -ium?
- Gleich viele Silben in Nominativ und Genitiv: navis, navis – navium.
- Zwei Konsonanten vor -is: urbs, urbis – urbium; mons, montis – montium.
- Neutra auf -e, -al: mare – mari, maria, marium.
Typische Falle
- „Am Nominativ sieht man den Stamm“ stimmt nicht: Der Genitiv regis zeigt reg-, also regem, nicht rexem.
- corpora ist kein Femininum: corpus ist Neutrum, -a zeigt den Plural.
In der Klausur
Vokabeln der 3. Deklination immer mit Genitiv und Genus lernen, sonst lässt sich kein Fall bestimmen.
Üben
8 Aufgaben
Ergänze den Genitiv und den Stamm. Lern die fünf Wörter so mit Genus.
Nominativ Genitiv Stamm Genus rex m. corpus n. miles m. nomen n. virtus f. Dekliniere lex, legis f. (Gesetz) und nomen, nominis n. (Name): Ergänze die fehlenden Formen.
Kasus lex nomen Dat. Sg. Akk. Sg. Abl. Sg. Nom. Pl. Gen. Pl. Dat. Pl. Akk. Pl. Bilde die verlangte Form. Den Stamm liest du am Genitiv ab.
- miles, militis m.: Akkusativ Singular
- tempus, temporis n.: Ablativ Singular
- homo, hominis m.: Nominativ Plural
- pax, pacis f.: Ablativ Singular
- virtus, virtutis f.: Akkusativ Singular
Bilde den Genitiv Plural: -um oder -ium?
Lernform Genitiv Plural rex, regis urbs, urbis navis, navis corpus, corporis mons, montis mare, maris n. Bestimme die Form im Satz: Kasus und Numerus.
Satz Wort Kasus Numerus Reges urbem regunt. reges Servi regem vident. regem Dominus corpora servorum videt. corpora Cum rege venimus. rege Leges civium bonae sunt. civium Bestimme das Genus mit den Faustregeln: maskulin, feminin oder neutrum?
Nomen Bedeutung Genus clamor, clamoris Geschrei tempus, temporis Zeit civitas, civitatis Staat flumen, fluminis Fluss oratio, orationis Rede Welcher Genitiv gehört zum Nominativ? Verbinde.
- nomen
- tempus
- pax
- homo
- miles
- pacis
- militis
- nominis
- hominis
- temporis
Stimmt das?
- Den Stamm sieht man am Nominativ.
- corpus ist Nominativ und Akkusativ Singular.
- Der Akkusativ Singular von rex heißt rexem.
- regibus kann Dativ oder Ablativ Plural sein.
- libertas ist maskulin.