Was bedeuten cum, ubi und quod im Gliedsatz?
Dieses Video ist in Arbeit. Abonnieren, dann verpasst du es nicht.
cum, ubi und quod können einen Gliedsatz einleiten. Mit Indikativ heißt cum als, wenn oder immer wenn, ubi sobald oder wo, quod weil oder dass. Ob cum Präposition (mit) oder Subjunktion ist, zeigt das, was folgt: Steht nur ein Nomen im Ablativ da, heißt es mit; folgt ein ganzer Satz mit Prädikat, öffnet es einen Gliedsatz – Cum Marcus venit, amici gaudent: Wenn Marcus kommt, freuen sich die Freunde.
Das Wichtigste zum Nachlesen
1 Min. Lesen
Kleine Wörter, die einen Gliedsatz öffnen
cum, ubi und quod können einen Gliedsatz einleiten – dann sind sie Subjunktionen, und es folgt ein ganzer Satz mit eigenem Prädikat. Mit Indikativ heißt cum als, wenn oder immer wenn, ubi sobald oder wo, quod weil oder dass. Der Gliedsatz endet meist mit seinem Prädikat. cum mit Konjunktiv gibt es auch – das kommt später.
Drei Wörter, zwei Rollen
| Wort | als Subjunktion (Gliedsatz) | Verwechslungsgefahr |
|---|---|---|
| cum | als, wenn, immer wenn | Präposition mit Ablativ: mit |
| ubi | sobald, wo | Fragewort: wo? |
| quod | weil, dass | Relativpronomen: das, den |
cum mit Nomen oder mit Satz
Ich gehe mit dem Freund spazieren. – Wenn Marcus kommt, freuen sich die Freunde.
Welche Bedeutung passt?
| Deutsch | wann? |
|---|---|
| cum: als | einmal, in der Vergangenheit |
| cum: wenn | Gegenwart oder Zukunft |
| cum: immer wenn | was sich wiederholt (oft mit semper) |
| ubi: sobald | gleich danach |
| quod: weil | Grund |
| quod: dass | nach sich freuen, loben |
cum: mit oder als?
- Schau, was auf cum folgt.
- Nur ein Nomen im Ablativ: Präposition – mit.
- Ein ganzer Satz mit Prädikat: Subjunktion – als, wenn, immer wenn.
Kommt ein Prädikat, ist cum kein mit.
Typische Falle
- „cum heißt immer mit“ stimmt nicht: Cum Marcus venit … – Wenn Marcus kommt …
- quod nach einem Neutrum ist oft Relativpronomen: donum, quod … – das Geschenk, das …
- Cum Marcus cum amicis venit: erst Subjunktion, dann Präposition.
In der Klausur
Steht nach cum kein Ablativ, sondern ein ganzer Satz mit Prädikat, ist es eine Subjunktion.
Üben
6 Aufgaben
Bestimme: Ist cum Präposition oder Subjunktion? Wie heißt es hier?
Satz cum ist … cum heißt … Cum amicis in forum venimus. Cum servus intravit, dominus dormiebat. Servus cum domino cenat. Cum pluit, domi manemus. Cum magister intrat, discipuli semper tacent. Übersetze. Ergänze das fehlende Wort.
Satz Übersetzung Wort Cum servus intravit, dominus dormiebat. … der Sklave eintrat, schlief der Herr. Ubi hostes venerunt, incolae fugerunt. … die Feinde kamen, flohen die Einwohner. Marcus domi manet, quod aegrotat. Marcus bleibt zu Hause, … er krank ist. Gaudeo, quod venisti. Ich freue mich, … du gekommen bist. In villa, ubi Iulia habitat, multi servi laborant. Im Landhaus, … Julia wohnt, arbeiten viele Sklaven. Cum Marcus cum amicis venit, gaudemus. … Marcus mit den Freunden kommt, freuen wir uns. Bestimme: Ist quod Relativpronomen oder Subjunktion? Wie heißt es hier?
Satz quod ist … quod heißt … Templum, quod Romani aedificaverunt, magnum est. Pueri rident, quod magister fabulam narrat. Donum, quod mihi dedisti, pulchrum est. Laudo te, quod bene laboravisti. Marcus tristis est, quod amicus abest. Grenze den Gliedsatz ab: Mit welchem Wort endet er? Wie heißt das Prädikat des Hauptsatzes?
Satz Gliedsatz endet mit Prädikat des Hauptsatzes Cum Marcus cum amicis in forum venit, mercatores clamabant. Ubi servi cenam paraverunt, dominus amicos vocavit. Quod via longa erat, pueri fessi erant. Pueri, ubi magistrum viderunt, tacuerunt. Welche Übersetzung gehört dazu? Verbinde.
- Ubi es?
- Ubi Marcus venit, …
- Villa, ubi habito, …
- Cum Marco venio.
- Cum Marcus venit, …
- Ich komme mit Marcus.
- Wo bist du?
- Wenn Marcus kommt, …
- Sobald Marcus kommt, …
- Das Landhaus, wo ich wohne, …
Stimmt das?
- cum heißt immer mit.
- ubi kann sobald heißen.
- quod heißt immer weil.
- Ein Gliedsatz endet meist mit seinem Prädikat.
- Nach der Subjunktion cum folgt nur ein Nomen im Ablativ.